Sartre etkili Roland Barthes

Yazan: Sibel Oral
Yazı Kaynağı: Taraf Gazetesi

Fransız eleştirmen Roland Barthes’ın ilk kitabı olan Yazının Sıfır Derecesi-Yeni Eleştirel DenemelerYKY etiketi, Tahsin Yücel çevirisi ve sekiz yeni deneme ile yeniden raflarda.

Roland Barthes denince akla ilk gelen elbette eleştirmen ve göstergebilimci olduğudur. Göstergebilim ve edebiyat kuramı üzerinde çalışmış, yazdığı eleştiri ve denemeleriyle Fransız yazınından dünyaya açılan önemli bir denemeci olmuştur.

Barthes’ın ilk kitabı olan Yazının Sıfır Derecesi-Yeni Eleştirel Denemeler, geçtiğimiz haftalarda Tahsin Yücel çevirisi ve YKY etiketiyle yeniden yayımlandı. Barthes’ı takip edenler hatırlayacaktır, aslında bu kitap ilk kez 1989 ve 2006 yılında Metis Kitap tarafından yayımlanmıştı. Yeniden basılan kitabın eski kitaptan farkı ise Barthes’ın çeşitli yayınlarda çıkmış sekiz eleştirel denemesinin kitaba eklenmiş olması.

Barthes, Fransız entelektüel hayatına 1950′lerde giriş yapmış ve Yazının Sıfır Derecesini göstergebilim yazın hayatını etkilemeye başlamadığı zamanlarda kaleme almış.

Elbette ilk kitap için şaşırtıcı bir şekilde başarılı olduğunu söylemeden edemeyeceğiz.

Kitabı Türkçeye kazandıran Tahsin Yücel’e göre; “… Daha ilk yayımlandığı günlerde bile usta işi bir yapıt olarak algılanması bir yana, belirli etkilenmelerin izlerini taşıması, bu kitabın Fransız yazınına yeni bir bakış ve yeni söylem getirmesini, böylece yalnızca Barthes’ın değil, çağdaş Fransız yazınında önemli bir başlangıç olmasını önlememiştir.” Daha ilk kitapta Barthes’ı çağdaş Fransız edebiyatının en önemli eleştirmenlerinden biri haline getiren Yazının Sıfır Derecesi, okuru, dönemin Marksizm ve Varoluşçuluk hareketlerinin edebiyat, eleştiri ve felsefedeki yerleri ile ilgili metinlerle karşılıyor. Ayrıca kitapta Balzac, Flaubert, Victor Hugo, Voltaire, Proust, Emile Zola gibi isimlere de rastlamak mümkün. Barthes’a göre en iyi biçemsiz yazar örneği Gide.

Ayrıca yeni şiir -bir Hugo’nun, bir Rimbaud’nun ya da bir Char’ın şiiri- ağzına kadar biçemle doludur ve ancak bir şiir amacı göz önüne alınırsa sanat’tır.

Sartre etkisi Kitabın ilk bölümü olan Yazının Sıfır Derecesinin özellikle birinci bölümündeki denemelerde Jean Paul Sartre etkisinin ağır bastığı görülmekte. Kitabın aslında ikinci bölümü olan Yeni Eleştirel Denemeler ise 1962 ile 1971 yılları arasında çeşitli dergilerde çıkmış, Flaubert, Pierre Loti, Proust, Fromentin, Jules Verne ve Chateaubriand gibi yazarlara ilişkin sekiz denemesinden oluşuyor. Yazın dilinin tarihsel koşullarını ele alan Barthes, modern dönemde yazma ediminin zorluğunu ortaya koyuyor ve diğer bir bakımdan da bu yazarları çözümlüyor.

Türk dostu Pierre Loti

Türk dostu ve İstanbul aşığı olarak bilinen Fransız romancı Pierre Loti’nin, Aziyade romanı üzerine de uzun bir denemenin bulunduğu kitap özellikle bu bölümle dikkat çekiyor ve Loti’nin Türkiye’sine ışık tutuyor. Her Barthes kitabı gibi ağır ağır okunan Yazının Sıfır Derecesi-Yeni Eleştirel Denemeler Barthes’ın inanılmaz gözlem ve anlatım gücünü gözler önüne seriyor. Hazır yeri gelmişken hatırlatalım; Roland Barthes’ın çok yakında Yas Günlüğü adlı bir kitabı daha yayımlanacak. 1977 yılında annesini kaybeden Barthes, bir günlük tutmaya başlar. Proust hakkında konuşacağı konferansın metnini kaleme almakta, gazete ve dergilerde yazılar yayımlamakta, bir roman tasarısının planını yapmaktadır. Her biri açıkça annesinin ölümünün etkilerini taşıyan bu önemli yapıtların ana kaynağında da Yas Günlüğü’nün fişleri yer alır. Şüphesiz Barthes’ın bilmediğimiz en naif yanlarıyla bizi tanıştıracak olan Yas Günlüğü de önümüzdeki günlerde raflarda olacak.

Benzer Yazılar

1. Çalıntı Kıtalar – Ronald Wright
2. Otel Gören Defterler 2: Yazının Epik Resmi Çekildiği Sırada – Nuri Pakdil
3. Roland Barthes: Yazma Arzusu – Haz: Mehmet Rifat
4. Romanın Hazırlanışı 1 : Yaşamdan Yapıta – Roland Barthes

tarafOkunma: 83 http://href.tc/2dgnkt Categories: taraf kültür sanatTags: 120017